السيد الخامنئي

20

چهار كتاب اصلى علم رجال ( فارسي )

پس از مرگ ناگهانى وى ، تنها نسخهء اين دو كتاب عزيز و ارزشمند به دست يكى از بازماندگانش تلف شد و اين اثر بزرگ كه اگر باقى مىماند ، بىگمان از سرمايه‌هاى رجالى شيعه محسوب مىگشت ، به نسلهاى بعد نرسيد . « 24 » انگيزهء تدوين فهرست را از آنچه شيخ نجاشى در مقدمهء فهرست معتبر و مبسوط خود ، كه به « رجال نجاشى » اشتهار يافته است ، ذكر كرده مىتوان به‌دست آورد . وى چنين مىنويسد : فانى وقفت على ما ذكره السيد الشريف - اطال اللّه بقائه و ادام توفيقه - من تعيير قوم من مخالفينا انه لا سلف لكم و لا مصنف . و هذا قول من لا علم له بالناس و لا وقف على اخبارهم و لا عرف منازلهم و تاريخ اخبار اهل العلم و لا لقى احدا فيعرف منه . . . به گمان نزديك به يقين ، لااقل نيمى يا بخش مهمى از

--> . احتمالا « اصل » كتابى است كه در آن مطالب بدون تبويب و ترتيب ذكر شده باشد و « تصنيف » ، كتابى كه مطالب آن مرتب و تحت عناوين خاص ذكر شده باشد . يا « اصل » آن است كه در آن فقط به نقل روايات بسنده شده باشد و « تصنيف » آنكه در آن از گردآورنده نيز سخنى و بيانى افزوده شده باشد . ( 24 ) . الفهرست ، ص 24 . مؤلف قاموس الرجال معتقد است كه اين دو كتاب تلف نشده و پس از خود او به نجاشى رسيده است و بر اين ادعا دلايلى نيز از گفته‌هاى نجاشى اقامه مىكند كه به هيچ صورت قادر بر تأييد اين نظر نيستند . ر . ك . قاموس ، ج 1 ، ص 291 و 292 .